Jarenlang pleit Forum voor Democratie, lange tijd als enige partij, voor het openhouden van het Groninger gasveld. De boodschap was duidelijk: win gas waar dat veilig kan, compenseer Groningers ruimhartig voor de schade, stel hen volledig schadeloos en laat hen bovendien meeprofiteren van de opbrengsten.
Het permanent sluiten van het grootste aardgasveld van Europa, terwijl Nederlanders gebukt gaan onder torenhoge energieprijzen, inflatie en steeds hogere belastingen, is volgens FVD nooit een verstandige keuze geweest. Toch besloot de politiek uiteindelijk tot volledige sluiting van het veld.
Vandaag de dag laait de discussie opnieuw op. Deskundigen waarschuwen voor mogelijke gas- en energieproblemen in de toekomst. Tegelijkertijd worden de installaties uit Groningen ontmanteld en zelfs overgedragen aan Oekraïne. Hoe heeft dit alles kunnen gebeuren? Een terugblik op een van de grootste fouten van de moderne politieke geschiedenis van Nederland.
De aardbevingen: feiten en context
De discussie over de gaswinning in Groningen wordt vaak gedomineerd door zorgen over aardbevingen. Die zorgen zijn begrijpelijk en verdienen serieuze aandacht. Tegelijkertijd is het belangrijk om de feiten in perspectief te plaatsen.
In 1963 begon de NAM met het boren voor commercieel gebruik, waarna grote delen van Nederland al snel werden aangesloten op het gasnetwerk. Vanaf de jaren 70 werd er jaarlijks 80 miljard kubieke meter aan gas uit de grond gehaald, met een geweldige invloed op onze economie: de gasbaten uit Groningen sinds het begin van de boringen bedragen bijna 300 miljard euro. De overheid, voor 50% aandeelhouder in de NAM, gebruikte de opbrengsten om te investeren in onder meer zorg en onderwijs; de baten waren een cruciaal deel van de rijksbegroting.
De eerste aardbeving die verband hield met de gaswinning werd op 26 december 1986 geregistreerd nabij Assen. Enkele jaren later, op 4 december 1991, vond de eerste aardbeving plaats binnen het gebied van het Groningen-gasveld zelf. Deze had een magnitude van 2,4 op de schaal van Richter.
De zwaarste aardbeving in het gebied vond plaats op 16 augustus 2012, bij Huizinge: 3,6 op de schaal van Richter. Trillingen in deze categorie worden doorgaans ervaren als het voorbijrijden van een zware vrachtwagen. Glazen kunnen rinkelen en in oudere gebouwen kan lichte schade ontstaan, zoals verschoven dakpannen of scheurtjes in muren.
Juist daarom heeft FVD altijd een andere benadering voorgesteld dan de gevestigde partijen. Er wordt niet ontkend dat er schade kan ontstaan, maar het belangrijkste is om Groningers snel, ruimhartig en zonder bureaucratische obstakels compenseren. Daar komen twee dingen bij: allereerst is het mogelijk om gebouwen te verstevigen en aardbevingsbestendig te maken. In Japan kunnen flatgebouwen aardschokken van 7 op de schaal van Richter weerstaan. Ten tweede wordt de schade - die opgelost kan worden - misbruikt door de gevestigde politiek om het gasveld te sluiten. Onder het mom van 'veiligheid' wordt een andere agenda doorgedrukt, namelijk die van de energietransitie.
Jaren van politieke stilstand
Den Haag is nog steeds niet in staat om de schadeafhandelingen op een voortvarende manier te organiseren. Dit werd pijnlijk zichtbaar in 2022, toen tienduizenden Groningers digitaal en bij fysieke loketten in de rij moesten staan om in aanmerking te komen voor een vergoeding. De compensatie werd verdeeld volgens het principe “wie het eerst komt, wie het eerst maalt”. Voor veel gedupeerden bleek er simpelweg geen geld meer beschikbaar.
Tot op de dag van vandaag wachten veel Groningers nog altijd op een vergoeding voor schade aan hun woning. De frustratie en het wantrouwen richting de overheid zijn daardoor begrijpelijk groot.
FVD heeft daarom altijd gesteld dat de woede in Groningen niet alleen voortkomt uit de aardbevingen, maar vooral uit het trage en bureaucratische compensatieproces. Ironisch genoeg betalen Groningers ondertussen zelf ook de steeds hogere energierekening.
FVD waarschuwde al vroeg
Al ruim voordat de gaswinning definitief werd beëindigd sprak FVD zich uit tegen deze koers. Volgens Thierry Baudet was het sluiten van het veld niet alleen economisch onverstandig, maar ook geopolitiek naïef. Nederland maakte zichzelf daarmee afhankelijker van buitenlandse energiebronnen.
Tekst gaat verder onder de video.
https://twitter.com/thierrybaudet/status/2029559948884181494?s=20
Strategische fout?
De huidige ontwikkelingen roepen een ongemakkelijke vraag op. Nederland sluit zijn eigen gasveld, ontmantelt de infrastructuur en levert installaties zelfs aan het buitenland, terwijl experts ondertussen waarschuwen dat in de toekomst tekorten kunnen ontstaan.
Voor Forum voor Democratie is de conclusie helder. Nederland had het Groninger gasveld niet definitief moeten sluiten, maar gecontroleerd en veilig moeten blijven benutten. Met volledige compensatie voor de Groningers, snelle schadeherstelprocedures en een eerlijk aandeel in de opbrengsten.
Dat was jarenlang het standpunt van FVD. En steeds meer mensen beginnen zich inmiddels af te vragen of dat standpunt misschien toch de verstandigste koers was geweest...
Volledige tijdlijn:
30 mei 1963: NAM krijgt concessie voor aardgaswinning in Groningen.
9 december 1963: Eerste gasboringen voor commercieel gebruik.
26 december 1986: Eerste aardbeving dichtbij Assen.
4 december 1991: Eerste aardbeving in het Groningen gasveld met een magnitude van 2,4 op de schaal van Richter.
16 augustus 2012: Zwaarste aardbeving gemeten in Huizinge, vergelijkbaar met de trillingen die een zware vrachtwagen veroorzaakt
7 februari 2018: Baudet spreekt zich uit tegen het volledig beëindigen van de gaswinning en pleit voor ruime compensatie voor Groningers. VIDEO
28 maart 2019: NOS - FVD pleit in Groningen voor het doorzetten van de gaswinning.
10 september 2019: Baudet noemt het stopzetten van de gaswinning een onverstandig besluit. VIDEO
16 juni 2020: FVD Journaal - Baudet stelt dat de Groningers onmiddellijk gecompenseerd moeten worden en dat de gaswinning door moet gaan. VIDEO
9 februari 2022: Freek Jansen pleit tegen het stoppen van de gaswinning in Groningen en voor ruimhartige compensatie. VIDEO
1 oktober 2022: Het Groningen-gasveld gaat op de zogenoemde “waakvlam”. Er wordt alleen nog gewonnen om de putten operationeel te houden.
12 april 2023: Van Houwelingen beargumenteert dat gas uit Groningen veilig gewonnen zou kunnen worden. VIDEO
1 oktober 2023: De gaswinning in Groningen wordt volledig stopgezet.
29 december 2025: Oekraïne wil onderdelen van Groningse gaswinning installatie overnemen.
14 februari 2026: TNO: niet alle gasputten Groningen dichtmetselen, acuut tekort denkbaar.
2 maart 2026: Oekraïense Minister van Energie bedankt Nederland op Twitter voor het leveren van de oude gasinstallaties uit Groningen. De ontmanteling van de installaties is inmiddels begonnen en zal naar verwachting medio maart worden afgerond.